32e zondag A

‘Geef mij die dwaze meisjes maar’. Dat is de titel van een boekje over het lezen van de gelijkenissen. Ik moet zeggen dat de titel me wel aansprak. Daar staan nu die meisjes zonder olie, die ook gewacht hebben, die net als de anderen in slaap gevallen zijn en die nu een beetje olie vragen aan hun verstandige zusters, maar het niet krijgen. ‘Ga zelf maar olie kopen!’ En dat midden in de nacht als de winkels natuurlijk gesloten zijn. Spontaan gaat mijn sympathie naar de dwaze meisjes en ik zie al voor me dat ik, net als zij, daar hulpeloos zal staan als de Bruidegom komt.

Maar zou Jezus de armen buiten laten staan? Wat betekent het dat Hij tegen hen zegt: ‘Ik ken jullie niet’? Wat betekent het om geen olie bij je te hebben?

Augustinus ziet in de olie de liefde. De liefde is een weg die verheven is boven alles, zegt Paulus in zijn eerste brief aan de Korintiërs. En olie is verheven boven alle vloeistoffen, want  wat gebeurt er als je olie in een glas water schenkt? Het blijft boven drijven. En zelfs als je het andersom doet, eerst de olie in het glas en dan het water er bovenop, dan nog komt de olie boven. Zo is het een passend symbool voor de liefde die boven alles gaat.

Daarmee komt de gelijkenis van de tien meisjes dicht bij de beschrijving van het laatste oordeel die even verderop volgt in het evangelie, waar de Mensenzoon de schapen van de bokken zal scheiden. Het kruikje met olie is een kruikje gevuld met goede daden. Niet omdat je de hemel moet verdienen met goede daden. De rover aan het kruis mocht samen met Jezus binnengaan in het paradijs, alleen om zijn verlangen, zijn berouw en zijn vertrouwen op Jezus. Maar geloof zonder liefde die zich uit in vertrouwen op Jezus en in barmhartigheid voor de mensen waar Jezus’ blik naartoe gaat, is een lamp zonder een kruikje olie. Bij het laatste oordeel komen de rechtvaardigen niet aan met een presenteerblaadje waarop hun goede daden liggen. Ze hebben alleen Jezus liefgehad zo goed en zo kwaad als ze konden. Ze weten zelf niet eens dat ze Hem te eten en te drinken hebben gegeven. Ze hebben olie in hun kruik, maar het is geen olie die je kunt delen met iemand anders. Niemand zou kunnen zeggen: ‘O ja, ik heb olie genoeg. Mijn liefde voor Jezus is overvloedig. Ik kan je gerust wat geven.’ Liefde is persoonlijk. En bovendien is onze liefde altijd te weinig. Heel ons leven krijgen we om te groeien in liefde, om Christus te leren kennen, om steeds meer gelijkvormig te worden aan Hem. En misschien bestaat de eeuwigheid wel uit de vreugde van een steeds groeien in liefde, een dieper leren kennen van God.

De wijze meisjes wachten op de Bruidegom en het duurt lang. Het wordt avond, het wordt nacht. Ze vallen in slaap, de slaap van de dood, en nog is Hij niet gekomen. Maar hun leven is als een kruikje olie waarmee ze bij de eerste roep Hem tegemoet kunnen gaan, voor Wie ze geleefd hebben, de Bruidegom die hen kent omdat ze Hem gezocht hebben in alles.

Ik zal de halmen niet meer zien
noch binden ooit de volle schoven,
maar doe mij in den oogst geloven
waarvoor ik dien…    (Adriaan Roland Holst)