12e zondag A

Wanneer zeg je ‘Wees niet bang’ tegen iemand? Toch meestal als iemand angstig is. En wanneer zeg je het drie maal? Als de angst diep zit.

‘Wees niet bevreesd!’ Dat klinkt drie keer in deze pericoop. Een verbod op de angst. Terwijl Jezus net heeft aangekondigd dat er vervolgingen zullen zijn. De leerlingen zullen worden overgeleverd, gegeseld en gedood. Ze zullen niet beter behandeld worden dan hun leraar en hun meester. Alle reden om bang te zijn. Angst is de natuurlijke reactie van de mens op dreiging en sociale druk. Maar nee, zegt Jezus, niet toegeven aan je angst.

Hoe dan? Hoe kun je vrij worden van die natuurlijke reactie van angst? ‘Wees niet bang voor de mensen’, maar we kunnen heel wat redenen aanvoeren om wel bang te zijn. Angst voor de oorlogen op zoveel plekken in de wereld, angst voor het geweld dat mensen elkaar kunnen aandoen. Maar ook angst voor wat mensen, misschien medezusters, zullen zeggen of denken. Angst voor hoe iemand zal reageren: angst voor boosheid of voor afwijzing. Waar ben je zelf bang voor?

Wees niet bang voor de mensen! Een lastig verbod.

Drie keer herhaalt Jezus zijn aansporing en hij geeft drie redenen waarom je niet bang hoeft te zijn. Het kan geen kwaad om ze goed in je geheugen te prenten, zodat je ze bij de hand hebt als de angst zich opdringt.

De eerste is: niets is bedekt of het zal onthuld worden. Je zou ook kunnen vertalen: niets is gesluierd wat niet ontsluierd zal worden. Een bevrijdende belofte in een tijd van reclame, propaganda en fake nieuws. In de Griekse woorden die gebruikt worden zit het woord ‘καλυμμα’, sluier. Volgens broeder Simeon, in zijn Matteüscommentaar, wordt dit woord bij Aeschylus gebruikt voor de sluier van de bruid, maar bij Sophocles is het de bedekking van het gezicht van een dode. En dan heb je nog de Griekse vertaling van het Oude Testament, daar staat het woord voor de doek die Mozes voor zijn gezicht doet om de glans te verbergen. Er ligt een sluier over de dingen zoals we ze nu zien. ‘De dingen zijn niet als ze schijnen.’ Dit is het tijdperk van de dissimilitudo, van de ongelijkvormigheid. Je ziet de oppervlakte, maar ken je de waarheid daaronder? Onder de schone schijn kan iets lelijks schuilgaan. ‘Schone schijn geeft lelijke schaduw’ staat er op de kalender van Bond zonder Naam in de keuken. En onder een lelijk uiterlijk kan een grote goedheid verborgen zijn. De verschijning van de dingen hoeft niet overeen te komen met de werkelijkheid beneden de oppervlakte. Je hebt de ogen van het geloof nodig en de moed om te hopen om de ware identiteit nu al te zien: de schoonheid en het wezen van de bruid onder de bedekking van vernedering en vervolging; en de lelijkheid en de dood onder de sluier van macht en succes.

Laat je niet leiden door de angst voor wat uiteindelijk maar schijn is, maar probeer een beetje dieper te kijken, zoals Jezus naar de mensen en naar de wereld kijkt. Het Koninkrijk van God gaan zien al is het nog verborgen. Dat is het eerste.

Het tweede is: Wees niet bevreesd voor wie wel het lichaam, maar niet de ziel kunnen doden. Als Jezus zegt: ‘Wees niet bang’, dan betekent dat niet een stoïcijns afzien van alle emoties. Maar wel een kritische vraag: waar ben je bang voor? En leidt die angst je wel op de juiste weg? Vreest niet de mensen, maar vreest God. Door de band met God komen we tot leven. Die verliezen betekent de dood van de ziel. Daarom is stilte zo belangrijk in ons leven. Niet zo nodig op alles moeten reageren of aandacht van anderen vragen, zodat je innerlijk op God gericht kunt blijven. Wees niet bevreesd voor de mensen, maar wel om de band met God te verliezen. Laat de stilte je ziel tot leven brengen. Dat is het tweede.

En dan nog de derde reden om niet bang te zijn: de musjes. Er staat niet: ‘De Vader zorgt wel dat er geen één mus op de grond valt.’ Het vallen wordt ons niet bespaard. Maar als we vallen, vallen we niet uit Zijn hand. Hij is bij Zijn eerste leerlingen die de marteldood stierven. Hij woont in ons, wat ons ook overkomt. Tegenover de angst staat het vertrouwen dat deze wereld God nooit uit de hand loopt. Het kwaad heeft niet het laatste woord. Zijn liefde vormt de wereld om. Het is al begonnen en Hij neemt ons mee naar de voltooiing. Wees niet bang want Hij is met ons bij alles wat er gebeurt. Dat is het derde.

Wees niet bang voor mensen, want

De waarheid komt aan het licht.

Mensen kunnen wel je lichaam doden, maar je leven is te vinden in de verbondenheid met Jezus.

En de Vader is bij ons, ook als we vallen. Hij houdt ons en onze wereld in zijn hand.